Kesakitan Ada Di Mana-Mana: Sudah Cukupkah Kita Memahaminya?

November 2 2026

Kesakitan merupakan pengalaman yang hampir tidak dapat dipisahkan daripada kehidupan manusia. Ada yang mengalaminya buat sementara waktu akibat kecederaan, ada yang terpaksa hidup dengannya selama bertahun-tahun, dan ada juga yang berhadapan dengan kesakitan sebagai sebahagian daripada perjalanan menghadapi penyakit yang lebih kompleks, termasuk kanser.

Namun, di sebalik pengalaman yang begitu lazim ini, sejauh manakah kita benar-benar memahami kesakitan?

Bagi sesetengah individu, kesakitan bukan sekadar rasa tidak selesa pada tubuh. Ia boleh mengubah cara seseorang bergerak, bekerja, tidur, berinteraksi dengan keluarga, malah melihat masa depannya sendiri. Kesakitan yang berpanjangan boleh menjejaskan kesejahteraan emosi, mengurangkan penyertaan dalam aktiviti sosial dan akhirnya mempengaruhi kualiti kehidupan secara keseluruhan.

Di sebalik pengalaman tersebut, terdapat mereka yang sukar meneruskan pekerjaan, ibu bapa yang terbatas pergerakannya untuk menguruskan keluarga, serta warga emas yang semakin kehilangan keupayaan untuk menjalani kehidupan secara berdikari. Kesakitan mungkin tidak sentiasa kelihatan pada pandangan mata, namun kesannya boleh dirasai dalam hampir setiap aspek kehidupan.

Menariknya, kesakitan juga boleh mengubah cara seseorang melihat dan menggunakan tubuhnya sendiri. Individu yang pernah mengalami kesakitan ketika membongkok, berjalan atau mengangkat barang mungkin mula mengelakkan pergerakan tersebut kerana bimbang kesakitannya akan bertambah teruk. Walaupun tindak balas ini boleh difahami, ketakutan dan penghindaran pergerakan yang berpanjangan berpotensi menyumbang kepada penurunan keupayaan fizikal serta keterbatasan fungsi.

Di sinilah timbul satu persoalan penting. Bagaimanakah kita dapat membantu seseorang untuk kembali bergerak apabila pergerakan itu sendiri menjadi sesuatu yang ditakuti?

Jawapannya bukan semata-mata dengan meminta mereka bersenam atau menasihati mereka supaya terus aktif. Sebaliknya, kita perlu membantu mereka memahami kesakitan, membina semula keyakinan terhadap kemampuan tubuh dan mengenal pasti bentuk pergerakan yang selamat serta bersesuaian dengan keadaan kesihatan masing-masing.

Dalam konteks ini, profesional kesihatan bukan sahaja berperanan merawat gejala, tetapi juga sebagai pendidik dan pembimbing yang membantu menghubungkan pengetahuan saintifik dengan pengalaman sebenar pesakit. Pendidikan kesakitan yang berkesan dapat membantu memperbetulkan salah tanggapan, mengurangkan ketakutan yang tidak berasas dan menggalakkan penglibatan aktif pesakit dalam proses pemulihan.

Sudah tentu, tidak semua kesakitan boleh ditangani dengan pendekatan yang sama. Kesakitan akibat kecederaan akut, kerosakan saraf, penyakit keradangan atau kanser memerlukan penilaian dan rawatan yang berbeza. Namun, satu prinsip yang kekal penting ialah pesakit perlu difahami sebagai seorang individu, bukan sekadar berdasarkan tahap kesakitan yang dilaporkan.

Apabila Kesakitan Berpanjangan, Siapakah yang Harus Dipersoalkan?

Kita sering mendengar bahawa individu yang mengalami kesakitan kronik perlu lebih aktif, mengubah gaya hidup atau belajar menguruskan kesakitan mereka dengan lebih baik. Tetapi pernahkah kita bertanya sama ada mereka benar-benar mempunyai pengetahuan, sokongan dan sumber yang diperlukan untuk berbuat demikian?

Tidak semua individu memahami mengapa kesakitan boleh berterusan walaupun kecederaan asal telah sembuh. Tidak semua pesakit mempunyai akses kepada perkhidmatan rehabilitasi, sokongan psikologi atau pendidikan kesihatan yang mencukupi. Malah, ada yang terus bekerja dan menjalankan tanggungjawab keluarga dalam keadaan sakit kerana tidak mempunyai pilihan lain.

Kekurangan pengetahuan, keterbatasan sumber dan jurang akses kepada perkhidmatan kesihatan boleh menjadi halangan kepada pemulihan. Dalam keadaan tertentu, individu mungkin terus mengalami kesakitan yang berpanjangan, bukan kerana mereka tidak mahu pulih, tetapi kerana sokongan yang diperlukan belum dapat diperoleh.

Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), melalui laporan dasar yang diterbitkan pada tahun 2025, menganggarkan bahawa 2.6 bilion individu di seluruh dunia mempunyai keadaan kesihatan yang berpotensi mendapat manfaat daripada perkhidmatan rehabilitasi. Angka ini merangkumi pelbagai keadaan kesihatan dan bukan menggambarkan beban kesakitan secara langsung. Namun, ia memperlihatkan betapa besarnya keperluan untuk membantu individu mengekalkan fungsi fizikal, kebebasan diri dan kualiti kehidupan.

WHO turut menekankan cabaran dalam pembiayaan dan pembangunan perkhidmatan rehabilitasi. Usaha pemulihan bukan sekadar bergantung kepada kesediaan individu mendapatkan rawatan, tetapi turut dipengaruhi oleh kemampuan sistem kesihatan menyediakan sokongan yang diperlukan.

Oleh itu, daripada terlalu cepat menyalahkan individu kerana gagal menguruskan kesakitan mereka, barangkali sudah tiba masanya kita mengemukakan persoalan yang lebih besar: Adakah kita, sebagai penyelidik, profesional kesihatan, institusi dan masyarakat, telah melakukan secukupnya untuk menjadikan kesakitan sebagai satu keutamaan kesihatan awam?

Persoalannya bukan lagi sama ada kesakitan memberi kesan kepada kehidupan manusia, tetapi sejauh mana kita telah memberikan perhatian, sumber dan usaha yang sewajarnya untuk memahami, mencegah serta mengurangkan penderitaan akibat kesakitan.

Kesakitan Merentasi Penyakit dan Disiplin

Kesedaran bahawa kesakitan merupakan isu kesihatan yang kompleks telah mendorong penglibatan pelbagai disiplin ilmu dalam penyelidikan dan pengurusannya. Bidang sains asas berusaha memahami mekanisme biologi yang mendasari kesakitan, manakala neurosains meneroka bagaimana sistem saraf memproses dan memodulasi pengalaman tersebut. Sains klinikal menumpukan kepada diagnosis dan rawatan, sementara kesihatan awam meneliti taburan kesakitan dalam populasi, faktor risiko, kesan sosial serta strategi pencegahan dan intervensi pada peringkat komuniti.

Di beberapa negara seperti Australia dan Amerika Syarikat, penyelidikan kesakitan telah berkembang melalui pusat penyelidikan khusus dan jaringan kerjasama antara disiplin. Perkembangan ini mencerminkan pengiktirafan bahawa kesakitan bukan sekadar gejala yang mengiringi sesuatu penyakit, tetapi merupakan bidang penyelidikan penting yang memerlukan perhatian tersendiri.

Dalam konteks Pusat Kanser Tun Abdullah Ahmad Badawi (PKTAAB), perbincangan mengenai kesakitan mempunyai kepentingan yang tersendiri. Bagi pesakit kanser, kesakitan boleh berpunca daripada penyakit itu sendiri, kesan rawatan, prosedur perubatan atau komplikasi yang melibatkan sistem saraf dan muskuloskeletal. Dalam sesetengah keadaan, kesakitan mungkin berterusan walaupun rawatan kanser telah selesai, dan boleh mempengaruhi fungsi fizikal, tidur, emosi serta proses membina semula kehidupan selepas rawatan.

Namun, kepentingan memahami kesakitan tidak terhenti dalam bidang onkologi. Pesakit diabetes mungkin mengalami kesakitan neuropatik. Warga emas boleh berhadapan dengan kesakitan sendi dan otot yang mengehadkan mobiliti. Dalam kalangan pekerja, kesakitan muskuloskeletal boleh menjejaskan prestasi dan produktiviti pekerjaan.

Kesemua contoh ini membawa kepada satu hakikat yang sering kita terlepas pandang: kesakitan wujud merentasi hampir setiap bidang kesihatan, peringkat umur dan lapisan masyarakat.

Justeru, kita tidak semestinya perlu bermula dengan membangunkan sebuah institut penyelidikan kesakitan yang besar. Langkah awal boleh dimulakan dengan mengintegrasikan perspektif kesakitan ke dalam bidang penyelidikan, perkhidmatan klinikal, pendidikan dan program komuniti yang sedia ada.

Penyelidik kanser boleh meneroka pengalaman kesakitan dan kualiti hidup pesakit. Penyelidik kesihatan pekerjaan boleh menilai hubungan antara tuntutan kerja, faktor psikososial dan kesakitan muskuloskeletal. Pakar rehabilitasi boleh membangunkan intervensi bagi meningkatkan fungsi fizikal, manakala penyelidik kesihatan awam boleh mengenal pasti kumpulan populasi yang paling memerlukan sokongan.

Setiap disiplin mempunyai ruang untuk menyumbang. Apa yang diperlukan ialah kesediaan untuk melihat kesakitan melalui perspektif yang lebih luas, serta membina kerjasama yang mampu menghubungkan penemuan penyelidikan dengan keperluan sebenar masyarakat.

Daripada Memahami Kesakitan kepada Memperkasa Masyarakat

Dalam konteks Malaysia, usaha meningkatkan kefahaman dan pengurusan kesakitan memerlukan penglibatan pelbagai pihak. Profesional kesihatan memainkan peranan penting dalam memastikan penilaian dan rawatan kesakitan dilaksanakan secara menyeluruh serta berasaskan bukti. Penyelidik pula bertanggungjawab menghasilkan pengetahuan yang relevan dengan keperluan populasi tempatan.

Institusi pendidikan boleh memperkukuh literasi kesakitan melalui latihan profesional dan pendidikan masyarakat. Majikan mempunyai tanggungjawab menyediakan persekitaran pekerjaan yang lebih selamat, manakala pembuat dasar, pertubuhan masyarakat dan penyedia perkhidmatan kesihatan perlu bekerjasama memperluas akses kepada penjagaan yang bersesuaian.

Dalam hal ini, institusi seperti PKTAAB mempunyai peluang untuk menyumbang melalui penyelidikan rentas disiplin, pendidikan kesihatan, kerjasama klinikal dan penglibatan komuniti. Pendekatan sedemikian membuka ruang untuk menghubungkan kepakaran dalam bidang kanser, penyakit kronik, rehabilitasi dan kesihatan awam bagi menghasilkan pengetahuan serta intervensi yang memberi manfaat kepada masyarakat.

Matlamat akhirnya bukan sekadar untuk mengurangkan skor kesakitan pada sesuatu skala penilaian. Lebih daripada itu, kita mahu membantu individu mengekalkan keupayaan fizikal, melaksanakan peranan sosial dan membuat keputusan kesihatan dengan lebih yakin.

Kita mungkin tidak mampu menghapuskan semua bentuk kesakitan. Namun, kita boleh berusaha mengurangkan penderitaan yang tidak sepatutnya berlaku akibat salah faham, kelewatan mendapatkan rawatan atau kekurangan sokongan.

Kesakitan ada di mana-mana. Tetapi pengetahuan, empati dan sokongan untuk menghadapinya juga seharusnya dapat diakses oleh semua.

Mungkin sudah tiba masanya kita tidak lagi bertanya hanya tentang bagaimana kesakitan boleh dirawat, tetapi juga bagaimana masyarakat dapat diperkasa untuk memahami, mencegah dan hidup dengan lebih baik apabila berhadapan dengannya.

Kerana di sebalik setiap pengalaman kesakitan, ada seorang manusia yang ingin kembali bergerak, bekerja, bersama keluarga dan meneruskan kehidupan.

Dan itulah sebabnya kesakitan wajar diberikan perhatian oleh kita semua.